Տեղը և Դիրքը
Ամրոցը գտնվում է Իջևան քաղաքից մոտ 16 կմ դեպի հարավ-արևմուտք՝ անտառապատ սարի գագաթին, որը բոլոր կողմերից եզերված է բարձր ժայռերով՝ միաժամանակ պաշտպանված է արհեստական, բրգաձև պարիսպներով։
Ներքին կառուցվածքը
Մուտքի ներսում կա փոքրիկ պահակատուն: Ամրոցի ներսում ավերված բնակարաններից բացի կան երկու ջրամբար և խաչաձև հատակագիծ ունեցող մի եկեղեցի: Ջրամբարներից մեկը շատ մեծ է: Ջուրը, թրծված կավե խողովակով՝ նախ լցվել է մի փոքրիկ ավազանի մեջ, իսկ այնտեղից մի այլ խողովակով թափվել մեծ ջրամբարը:
Շինարարական նյութեր և պահպանվածություն
Ամրոցի բոլոր շինությունները, ինչպես նաև պարիսպները կառուցված են կապտավուն բազալտից և պատված են ամուր կրաշաղախով: Այս ամրոցի պատմահնագիտական արժեքը շատ մեծ է, որովհետև լավ է պահպանվել նրա ամբողջականությունը: Ամրոցի և ավերակ բաղնիքի մասին ժողովրդի մեջ մի ավանդություն է մնացել։
Խիզախ աղջկա և նրա ամրոցի լեգենդը
Ասում են` եղել է մի գեղեցիկ աղջիկ, ով ունեցել է իր զորքը: Շատ իշխաններ, հրապուրվելով նրա գեղեցկությամբ, ցանկացել են ամուսնանալ, բայց նա մերժել է բոլորին: Երբ ոչ մի կերպ չեն կարողացել համոզել, ցանկացել են ուժով տիրել: Իշխանուհին, հավաքելով իր տիրապետության տակ գտնվող մարդկանց, կառուցել է ամրոցը և իր զորքով պատսպարվել այնտեղ և պաշտպանվել հարձակումներից:
Հանդիպում Մանթաշ իշխանի հետ
Աղջկա երկրպագուներից մեկը Մանթաշ անունով իշխանն էր, ում աղջկա համառությունն ու քաջագործությունները ավելի ու ավելի էին զայրացնում։ Նա Աղջկաբերդի դիմաց կառուցում է Մանթաշ ամրոցը և հաճախակի հարձակումներ գործում Աղջկաբերդի վրա: Դրանք բոլորն էլ անհաջողությամբ են ավարտվում, քանի որ միշտ հաղթում է աղջիկը:
Հաշտություն
Մի անգամ էլ նա զորքը ուղարկում է Մանթաշ ամրոցի վրա: Կռվում կրկին հաղթում է աղջկա զորքը: Դրանից հետո Մանթաշը հաշտություն է խնդրում: Նրանք պայմանավորվում են, որ յուրաքանչյուրը մնան իր ամրոցում և ի նշան բարեկամության, Աղստև գետի ափին կառուցում են վերը նշված բաղնիքը:
Այցելություն Աղջկաբերդ
- Գտնվելու վայրը՝ Տավուշի մարզ, Իջևան քաղաքից 16 կմ հարավ-արևմուտք
- Բարձրություն՝ ~1200 մ; միջին տևողությամբ 4-5 ժամյա արշավ
- Լավագույն եղանակներ՝ մայիս-հունիս և հոկտեմբեր
- Ուշադրություն՝ ամրոցի ավերակները բավականին փխրուն են
